قواعد درس عربی کتاب درسی سوم راهنمایی

فعل ماضی

جمع

مثنی

مفرد

صیغه   ( آدرس  )

فَعَلُوا

فَعَلا

فَعَلَ

مذکر

غایب

فَعَلْنُ

فَعَلَتا

فَعَلَتْ

مونث

فَعَلَتُمْ

فَعَلتمُا

فَعَلْتَ

مذکر

مخاطب

فَعَلْتـُنَّ

فَعَلْتـُما

فَعَلْتِ

مونث

فَعَلْنـُا

فَعَلْتُ

مذکر و  مونث

متکلم

 

فعل مضارع

جمع

مثنی

مفرد

صیغه (آدرس)

یَــفعَلــونَ

یَـــفعَلــانِ

یَـفْـعَلُ

مذکر

غایب

یَــفعَـلـْـنَ

تَــفعَـلــانِ

تَـفـعَلُ

مونث

تَـــفعَلـونَ

تَــفعَلــانِ

تَـفعَـلُ

مذکر

مخاطب

تَــُفعَلْــن

تَــفعَـلـانِ

تَـفعَـلینُ

مونث

نُفعُلُ

اَفـعَلُ

مذکرو مونث

متکلم

 

 

 

 

 

 شناسه های زبان فارسی و فعل های معادل آن ها در عربی 

معادل آن ها در فعل مضارع

معادل آن ها در فعل ماضی

صیغه عربی

مثال

شناسه فارسی

اَفْـعَلُ = اَذْهَبُ

فَعَلْتُ = ذَهَبْتُ

متکلم وحده

رفتم

ـَـم

تُفعُلُ ، تُفعُلِینُ

فَعَلْتَ  ،  فَعَلْتِ

مفرد مذکر و مونث مخاطب

رفتی

ـی

یَـفْعَلُ  ،   تَـفْعَلُ

فَعَلَ  ،   فَعَلَتْ

مفرد مذکر و مونث غائب

زد  ، رفت

ـد  ،  ـت

نَـفْعَـلُ

فَعَلْـنُا

متکلم مع الغیر

رفتیم

ـیم

تَفعَلانِ

تَـفعَلونَ ، تَـفعَلْنَ

فَعَلْتمُا

فَعَلتُم ، فَعَلتُـنَّ

مثنی و جمع مذکر و مونث مخاطب

رفتید

ـید

یَفعَلانِ ، تَـفعَلانِ

یَفعَلونَ ، یَفعَـلْنَ

فَعَلا ، فَعَلـتا

فَعَلوا ، فَعَلْنَ

مثنی و جمع مذکر و مونث غائب

رفتند

ـند

شناسه هایی مانند ( ی )  یا  ( ید ) و یا سایر شناسه هایی که معادل آن ها در زبان فارسی چند مورد می باشد ،معمولاً

در تمرین ها برای این که دانش آموز دقیقاً متوجه شودکه منظور سوال کننده چه صیغه ای می باشد صیغه فعل مورد

نظر مقابل آن نوشته می شود. مثال   :   نوشتید (مثنی مذکر)    کَـتَبْتـُما  .

 تذکر مهم : برای تشخیص فعل ماضی از مضارع در فارسی، باید طریقه ساختن فعل ماضی و

مضارع را بدانیم تا بتوانیم آن ها را به معادل عربی تبدیل کنیم .

علامت های اسم های مفرد و مثنی جمع

جدول اسم های اشاره

مفرد

مثنی

جمع

نزدیـــک

مذکر

هذا    ( این )

هذانِ – هذَیْنِ  ( این دو )

هولاءِ   ( این ها )

مونث

هذِه   ِ( این )

هاتانِ – هاتَیْنِ  ( این دو )

هولاءِ   ( این ها )

دور

مذکر

ذلِکَ    (آن )

----------

اولئکَ  ( آن ها )

مونث

تِلْکَ   (آن )

----------

اولئکَ  ( آن ها )

قواعد درس دوم از کتاب سوم راهنمایی

 ریشه یا حروف اصلی یک کلمه :

  در اغلب کلمات عربی معمولا سه حرف اصلی و جود دارد که این حروف در کلمات مختلف به یک شکل تکرار می

شوند . به این حروف ریشه یا حروف اصلی کلمه گفته می شود.

  به حرف اول ریشه هر فعل فاء الفعل و به حرف دوم  عین الفعل و به حرف سوم لام الفعل گفته می شود.

       مانند ریشه نصر در کلمه : نـــا صـــــــر :

فاء الفعل

عین الفعل

لام الفعل

نَـــ

ـصَـ

ـرَ

مثلا در کلمات (  عالِم -  معلوم -  تعلیم -  معلم -  علوم )  سه حرف اصلی  علم  به یک شکل تکرار  شده است

 که به این حروف ، حروف اصلی می گویند.

 سوال1 : حروف زائد چیست ؟

به حروفی غیر حروف اصلی که در یک کلمه وجود دارند حروف زائد می گوییم.                                                                                      

مثلا در کلمه: مفعول (ف ، ع ، ل) حروف اصلی و (م ، و) حروف زائد هستند.

سوال2  :  وزن چیست  و  به چه کلماتی هم وزن می گوییم؟

 وزن همان آهنگ است و به کلماتی هم وزن می گوییم که آهنگ آن ها با هم مشابه باشد .

معمولا در کلمات هم وزن :

1- تعداد حروف آن ها با هم مساوی می باشد. 2- حرکتهای روی حروف با هم مشابه است.

مانند  :   ِانقِلاب  =   ِانفِعال.

سوال 3 :   چگونه ریشه یک کلمه را پیدا کنیم ؟

 برای پیدا کردن ریشه یک کلمه ، 1-  دو یا چند هم خانواده آن کلمه را به خاطر می آوریم

2-  و با مقایسه آنها سه حرفی را که در همه کلمات تکرار شده است ، به عنوان حروف مشترک یا ریشه انتخاب می

کنیم . مانند: حمید ، حامد ، محمود ، احمد  که ریشه ی آنها ( حمد ) است.

 سوال4  :  وزن ها چه کاربردهایی دارند؟

 در زبان عربی برای این که از ریشه یک کلمه ، مفهوم های مختلفی مانند : اسم فاعل ، اسم مفعول ، اسم تفضیل و ..

بسازند معمولا آن را بر وزن کلمه هایی مانند: فاعل ، مفعول ، اَفعل و ... می برند.

پس یک ریشه یا سه حرف اصلی را به این دلیل بر وزن های مختلف می بریم تا بتوانیم از آن مفهوم های مختلفی

بسازیم و در جهت انتقال مطالب ، به شنونده یا خواننده استفاده نماییم .

وقتی ما ریشه ای مانند : (  علم  ) را بر وزن های :فاعل ، مفعول ،افعال ، تفعیل ، استفعال ، می بریم کلمه های

جدیدی که عبارتند از : عالم ، معلوم ، اعلام ، تعلیم ، استعلام.

ساخته می شود. پس ما با بردن علم در وزن های مختلف از آن مفهوم های جدیدی ساخته ایم.   

 وزن (  فاعل  ) کلمات سه حرفی را به مفهوم (صفت فاعلی) تبدیل می کند. مانند :

ناصر   =    یعنی یاری کننده       فاتح    =    پیروز      خالق   =     خلق کننده ، آفریننده

   وزن ( مفعول ) کلمات سه حرفی را به مفهوم (صفت مفعولی) تبدیل می کند مانند:

محمود   =   ستایش شده     مسرورون   =   انسان های شاد       مکشوف   =      کشف شده

  وزن ( فعیل ) کلمات سه حرفی را به مفهوم ( صفت مطلق ) تبدیل می کند. مانند

علیم= دانا    قلیل = مقدار کم    سریع = با سرعت

سوال5 :  چگونه یک ریشه ی فعل  را به وزن های مختلف تبدیل می کنیم ؟

برای این که یک ریشه را به وزن کلمه هایی مانند :  ِافعال ، اِفتعال ، مفعول ، ِانفعال و ... تبدیل می کنیم ،

ابتدا سه حرف اصلی ریشه داده شده را زیر حروف ( ف  ع  ل ) قرار می دهیم و سپس حروف زائد وزن داده شده

را به کلمه جدید اضافه می کنیم .

مانند  ( کرم )  بر وزن فعیل :

فـــَـــــــــــــــــعــــــــــــیــــــــــــــل

 

کــــــَـــــ

ـــــــر

ــــیــــــ

ـــــم

کلمه

کــــــَـــــ

ـــــــر

حرف زائد

ـــــم

حروف اصلی

سوال6 :  چگونه وزن یک کلمه را پیدا کنیم ؟

برای پیدا کردن وزن یک کلمه ، ابتدا باید ریشه یا سه حرف اصلی کلمه را به روشی که در صفحه قبل توضیح دادیم ،

پیدا کنیم ، سپس حروف اصلی( ف ع ل ) را زیر ریشه ای که پیدا کردیم قرار می دهیم . آن گاه حروف زائد کلمه را

به وزن مان اضافه می کنیم .

 مثلا برای این که وزن کلمه ( اســــتـــقــــبــــا ل ) را به دست آوریم به ترتیب زیر عمل می کنیم :

   1-  ابتدا چند هم خانواده آن را می نویسیم :  مانند  :  مستقبل ،  مقبِِول ، ِِِاقبال ،  قابِل بدین ترتیب در می یابیم

که حروف اصلی آن ها  (  قـبـل )  است .  سپس به ترتیب زیر ، وزن آنها را به دست می آوریم :

ا  ســـــتــــقــــــبــــــا  ل                     یــــــــعــــــبـــــد  و  ن

ا  ســـــتــــفــــــعــــــا  ل                     یــــــــفــــــعــــلــو  ن

قواعد درس سوم از کتاب سوم راهنمایی

 در این درس شما دانش آموزان خوب با سه مطلب آشنا می شوید :

1-  کلمات استفهامی ( سوالی ) 2- منفی کردن فعل ماضی و مضارع   3- فعل مستقبل

 1- کلمات استفهامی (  سوالی )

 کلمات استفهامی کلماتی هستند که ما به وسیله ی آن ها در باره ی مسائل مختلف

پرسش می کنیم.

کلمات استفهامی عبارتند از   :  

 1- هَلْ ؟ (  آیا  )  2-  أ  ؟  ( آیا )   3-  مَن ؟ ( چه کسی)  4- ما ؟ ( چیست )  5 – ماذَ ا ؟ ( چه چیزی )  

6 – کَیف ؟ ( چگونه ) 7- اَیْنَ  ؟ ( کجا )  8-  مَتی  ؟ ( چه وقت ).

مثال :  هَلْ   هذِه ِ  مُحفَظةٌ  ؟     نَعَمْ  ،   هذِهِ     مَحْفَظةٌ .

هَل   انتَ    مُعلمٌ  ؟  لا  ، أنــا    طالِبٌ  . أ  هِیَ   طَبیبَةٌ ؟   نَعَم ، هِیَ    طَبیبَةٌ.  أ  هوُلاءِ  طالِباتٌ  ؟   

لا  ،   هولاء ِ مُدَرِّساتٌ  .      مَنْ  اَنتَ  ؟      أنـا  جُندِیُّ  .

2 - منفی کردن فعل ماضی و مضارع :

 منفی کردن فعل ماضی  :  برای منفی کردن فعل ماضی به ابتدای چهارده صیغه ماضی حرف ( ما ) اضافه می کنیم و

هیچ تغییر دیگری در آن ایجاد نمی شو د.

ما  +  فعل ماضی  =    فعل ماضی منفی     ما + ذ َهَبْنَ  ( رفتند )  =  ما ذَهَبْنَ  ( نرفتند )

 منفی کردن مضارع  : برای منفی کردن فعل مضارع به ابتدای چهارده صیغه مضارع ، حرف ( لا ) اضافه می کنیم و

هیچ تغییر دیگری در آن ایجاد نمی شود.

 لا +  فعل مضارع = فعل مضارع منفی   لا +   یَذهَبنَ  ( می روند ) =  لا یَذهَبنَ ( نمی روند)

فعل مستقبل (آینده) : برای ساختن فعل مستقبل به ابتدای چهارده صیغه فعل مضارع  حرف ( سَـ  ) یا  (  سَوْفَ  ) 

 اضافه می کنیم .

مثال    ( سـَ )  +  یَجْلِسُ  ( می نشیند ) =  سَیَجْلِسُ (خواهد نشست) .

( سَوْفَ ) + یُکتُبونَ ( می نویسند )   =  سوف یُکتُبونَ  ( خواهند نوشت ) .

تذکر مهم : دقت داشته باشید که فعل مستقبل را فقط به وسیله ی فعل مضارع می توانیم بسازیم .

در صورتی که در تمرین ها ، با یک فعل ماضی مواجه شدیم که باید به مستقبل تبدیل شود ،

ابتدا فعل داده شده را به مضارع تبدیل می کنیم ، سپس از آن یک فعل مستقبل می سازیم.

مثال :   رَجَعْتِ         تَرجِعینَ          سَتَرجِعینَ     یا   سوف تَرجِعینَ                 

         برگشتی     بر می گردی               بر خواهد گشت

  تذکر : ( سَـ ) برای آینده ی نزدیک است ولی ( سَوْفَ ) برای آینده ی دور می باشد .

قواعد درس چهارم از کتاب سوم راهنمایی

   قواعد فعل امر(1)

فعل امر : فعلی است که ما به کسی یا چیزی دستور می دهیم تا کاری انجام دهد .

طریقه ی ساختن فعل امر بدین صورت است : فعل امر از شش صیغه فعل مضارع مخاطب

ساخته می شود . ساختن امر به صورت زیر می باشد :

      1 - حرف مضارع( تـَ ) را از ابتدای فعل مضارع حذف می کنیم .

      2-  آخر فعل مضارع  ( مفرد مذکر مخاطب )  اگر دارای حرکت ضمه باشد آن را ساکن یعنی مجزوم می کنیم

و در صیغه (مفرد مونث مخاطب) که به نون ختم می شود نون آن را حذف می کنیم .

 (مفرد مذکر مخاطب)    تَذْهَبُ          ذْهَبْ (مفرد مونث مخاطب)  تَذْهَبینَ          ذْهَبی

      3-   چون فعل ساخته شده ابتدا به ساکن است و در عربی خوانده نمی شود به همین دلیل به اول فعل همزه ای

می آوریم و حرکت همزه را از عین الفعل یعنی دومین حرف اصلی تعیین می کنیم .

حالا اگر دومین حرف اصلی فتحه یا کسره ( ـــَـــــِـــ )     باشد حرکت همزه (اِ ) می شود و اگر دومین حرف

 اصلی ضمه بود (  ــــُــ  ) همزه به ( اُ ) تبدیل می شود.

    مانند:

   1 -  تَذْهَبُ                   ذْهَبْ                    ِاذْهَبْ    =   برو

   2 -  تَجْلِسُ                 جْلِسْ                    اِجْلِسْ   =   بنشین

   3 -  تَکْتُبُ                   کْتُبْ                      اُ ْکتُبْ   =   بنویس

  نکته مهم  : معمولا افعال مضارع بر حسب دومین حرف اصلی متغیر است و این به علت   لهجه های عرب زبانان

می باشد  و یاد گیری این افعال به صورت ( سماعی ) می باشد یعنی از راه شنیدن.

مونث :

 1 -  تَذهَبینَ                    ذْهَبی                  اِ ذْهَبی  =  برو

      2 -  تَجلِسینَ                  جْلِسی                 اِجلِسی  =  بنشین

      3 -  تَکتُبینَ                     کْتُبی                   اُ کْتُبی    =  بنویس: م بایگانی

 

قواعد درس پنجم از کتاب سوم راهنمایی

  فعل امر  ( 2 )

 همان طور که در درس قبل فعل امر مفرد را توضیح دادیم در این درس فعل امر مثنی و جمع را می آموزیم .

  گفتیم که فعل امر از 6 صیغه مخاطب مضارع ساخته می شود . اول حرف ( تـَ ) را حذف می

نماییم و آخر فعل را مجزوم می کنیم . بعضی از افعال مضارع به نون ( در حرف آخر ) ختم می شود که برای مجزوم

کردن فعل امر باید آن را حذف کنیم.

 نکته مهم: در صیغه ی دوازدهم ( جمع مونث مخاطب )   نونی که ما قبلش ساکن است ، نون حذف نمی شود. در

صورت حذف نون ،  این فعل مانند صیغه ی اول امر می شود.که کار خطا می باشد و آن نون را حذف نمی کنیم .

1 -  فعل مثنی مذکر یا مونث مخاطب :

           تَذْهَبانِ            ذْهَبانِ =  ذْهَبا                    اِذْهَبا  =  بروید

          تَجْلِسانِ            جْلِسانِ  =  جْلِسا                  اِجْلِسا  =  بنشینید

           تُکتبانِ            کْتُبانِ   =    کْتُبا                  اُکْتـُبا  =  بنویسید

2- فعل جمع مذکر مخاطب :

          تَذْهَبونَ                 ذْهَبونَ  =  ذْهَبوا                  اِذْهَبوا  =  بروید

          تَجْلِسونَ               جْلِسونَ =  جْلِسوا                اِجْلِسوا  =  بنشینید

           تَکْتُبونَ                کْتُبونَ   =   کْتُبوا                   اُ کْتُبوا  =  بنویسید

 

نکته مهم :در پایان فعل مذکر مخاطب،  الفی می آوریم که به آن الف زینتی یا زیبایی می گوییم.

3- فعل جمع مونث مخاطب :

          تَذْهَبْنَ                    ذْهَبْنَ                        اِذْهَبْنَ   =  بروید

          تَجْلِسْنَ                  جْلِسْنَ                       اِجْلِسْنَ  =  بنشینید

          تَکْتُبْنَ                     کْتُبْنَ                        اُ کْـتُبْـنَ =  بنویسید        

نکته مهم  :  در صیغه امر ،  نون جمع مونث مخاطب حذف نمی گردد .

 

قواعد درس ششم از کتاب سوم راهنمایی

دوشنبه سیزدهم آبان 1387 :: 22:45 ::  نویسنده : م بایگانی

تعریف فعل نهی  : فعلی است که شخصی را از کاری باز می داریم .

طریقه ساخت فعل نهی :  فعل نهی از 6 صیغه مضارع مخاطب ساخته می شود:

     1- ابتدا به اول فعل مضارع ( لا ) اضافه می کنیم .

   &nbsp

/ 58 نظر / 1705 بازدید
نمایش نظرات قبلی
ریحان

[خجالت][خنده][گریه][قلب][وحشتناک][تایید][تایید][تایید][تایید][تایید][تایید][تایید][تایید][تایید][تایید][تایید][تایید] عالللللللللللللللللللللللللللللللی بوووووووووووووووووووووووووود

...

ممنون خیلی کمـــک کرد

بهار

ممنون خوب بود فقط درس 9 و 10 رو نداره

ی نفر

توپپپپپپ ممنوننننننننننننننننننم [زبان]

erfan

دست شما ممنون اقا teacher ...عالی و کامل بود [عینک]

علی

خیلی خوب بود ازتو ممنونم[چشمک]

ادرنیس

پس دروس 9 و 10 کجان؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟/

سروش

ممنون خیلی خوب بود

ریحانه

بسیار عالی

سارا

خوب بود